Fryksdalen

Als u ooit Värmland en Fryksdalen heeft bezocht, komt u zeker een keer terug. Het prachtige landschap en de vallei rond het meer biedt veel mogelijkheden voor buitenactiviteiten en cultuur. Op de klif bij Tosseberg is het uitzicht magnifiek en strekt zich ver over Fryksdalen.

Hier komen de sprookjes tot leven! De verhalen van Selma Lagerlöf spelen zich af in deze pittoreske huisjes en bijzondere plaatsen, voornamelijk in het verhaal van Gösta Berling. Het veel voorkomende gebouw Ekeby, is het oorspronkelijke gebouw van Rottneros Herrgård, in Rottneros Park. De bijzondere meren, het “Fryken” komt terug in het verhaal over Gösta Berling als “Löven”, en de Tossebergsklätten in Torsby is het directe model geweest van de Gurlitta berg. Selma Lagerlöf heeft zelf lange tijd gewoond op de boerderij in Mårbacka, die vandaag een herdenkingsplek is en een van Värmlands toeristische attracties. Het theater van Västanå speelt meerdere van haar werken in theater Berättarladan, die naast het Rottneros Park ligt.

Bezienswaardigheden onderweg

Mogården en Illbergs grafveld

Na Apertins Herrgård bij Mogården en Illberg zijn er twee typische  grafvelden uit het ijzertijdperk met in totaal ongeveer 50 hopen en stapels met stenen. Stenen stapels en kleinere grafhopen behoren tot de meest voorkomende vormen van graven in het ijzertijdperk, en worden meestal verzameld in grafvelden. In de ijzertijd werden de doden verbrand voordat ze hier belanden. Het graf werd dan gebouwd over de verzamelde resten van het vuur.

De eerste openbare spoorweg van Zweden, de spoorlijn Fryksta – Clara Elf jernväg strekt zich uit door het gebied.

Fryksta-Clara Elfs jernväg (spoorbaan)

De Frykstabanan die in 1849 werd geopend door koning Oscar de 1:e, was het eerste openbaarvervoer netwerk van Zweden. De spoorweg verzorgde het verkeer tussen 1849 en 1871 en ging van Fryksta  bij het “Neder Fryken” naar “Lyckans” losplaats bij de Klarälven. In de beginjaren werd het transport nog gedragen door ossen of paardenkoetsen, maar in Juni 1856 werd de locomotief ‘Fryckstad’ in gebruik genomen. Het vervoerde voornamelijk ijzer en houtproducten uit de omgeving, maar soms ook reizigers. Bij Illberg is een gedenksteen en een oud deel van de spoorweg nog over, en sporen van waar de oude spoorweg heeft gelopen. In de buurt van Frejakajen in Fryksta is een klein spoorwegmuseum. 

 

Apertins landgoed en natuurreservaat

Het landgoed van Apertin dateert uit 1100 toen monniken uit Aberdeen naar Värmland kwamen en zich hier vestigden. De naam Apertin is waarschijnlijk ook een Zweedse versie van het Schotse Aberdeen. 

Het landgoed ligt in een natuurgebied met diepe beekjes door de ravijnen en dichte vegetatie, gecreëerd door smeltwater van de ijskap. De ravijnen bij Apertin werden in 1936 verklaard als een “naturminne” in Zweden, en werd daarmee het eerste natuurbeschermingsgebied in Värmland. 

Het oudste deel van dit landgoed, de begaande grond, staat al sinds 1670. De cavalerie en de lokale officieren die van adel waren verzamelde zich hier bij gravin Sara Catharina Linroth Löwenhielm voor diner en feesten. Hier vond Selma Lagerlöf de inspiratie voor Ekeby in het verhaal van Gösta Berling.  

 

Fryksta pottenbakkerij en tuincafé

De pottenbakkerij van Fryksta bevindt zich op het zuidelijkste puntje van Nedre Fryken. Ze ontwerpen en maken alledaags keramiek, maar ook expositie items. De winkel grenst aan het atelier, waar men de mogelijkheid heeft om het maken ter plekke te zien.

Naast de pottenbakkerij is een tuincafé die versgebakken brood serveert.

Stoomboot Freja

S/S Freja van Fryken is een stoomboot die te water kwam in 1869, en gezonken is in 1896 in Bössviken, Östra Ämtervik waarbij 11 mensen om het leven kwamen. De boot is in 1994 geborgen en gerestaureerd, en heeft over het meer Fryken gevaren tot 2016. De stoomboot wordt nu verbouwt tot een museum dat zal openen in 2018.

Bij de Frejakajen in Fryksta is een klein museum dat zeker een bezoekje waard is. Hier kunt u meer te weten komen over het verhaal van de stoomboot en de voorwerpen aangetroffen tijdens het bergen van het schip. Hier is ook Café Freja.

Nilsbybrug/Harry Nyquist/Kammersrudseken

De brug van Nilsby, de Nilsbybron is in 1997 gebouwd en heeft hetzelfde jaar nog de “Vackra vägars” prijs ontvangen, een prijs uitgereikt elk jaar door de Trafikverket aan mooie stukjes weg in Zweden.  De brug bestaat uit elf betonnen bogen die traditioneel falu-rood zijn gekleurd.

Aan de oostelijke verankering van de brug is een gedenksteen ten ere aan de uitvinder Harry Nyquist, die oorspronkelijk uit Nilsby komt.

Aan de westkant, ongeveer 1,5 km ten noorden van de brug in het dorpje Kammersrud ligt de oudste eik van Värmland, die na schatting ouder is dan 1000 jaar. In de knoestige, gebleekte stam zit een gat dat vroeger gebruikt werd om kinderen doorheen te trekken. Op deze manier verdrijft men, volgens de folklore, het kwade.

Hagudden

Hagudden met het landgoed Hage, een van de oudste in de omgeving, is een natuurrijke kaap in het Mellan-Fryken, net ten noorden van Nilsby. Hier vindt u steigers om bij te zwemmen, grasvelden en een zandstrand. Hier kunt u genieten van de prachtige omgeving en een duik nemen in het Fryken.

Smedsby grafvelden

Bij Smedsby, op de steile helling naar het Fryken bevindt zich een van de mooiste gebieden van Värmland met graven uit de bronstijd. Op plateaus en oevers, goed zichtbaar vanaf het water, ligt een lange strook met rijen aan stenen hopen. Deze strook is gemarkeerd met oranje palen.

De kerk van Östra Ämtervik

Deze kerk staat bekend als de Selma Lagerlöfskerk, en hier ligt dan ook het familiegraf van de familie Lagerlöf. De huidige kerk werd gebouwd tussen 1795 – 1798 en moest toen de middeleeuwse kerk vervangen, die afbrandde na een onweersbui. In 1920 heeft Selma Lagerlöf een olieverfschilderij van Paul Plitz geschonken, wat gebruikt moest worden als altaarstuk. Het huidige kruis werd weggehaald en vervangen met het schilderij met het motief van de gekruisigde Jezus.

De bronnen van Ås, Östra Ämterviks landgoed

Erik Gustaf Lagerlöf, de vader van Selma Lagerlöf was een van de oprichters van de bronnen in Södra Ås, die tot de jaren 1950 is gerund.

De vereniging van het landgoed in Östra Ämtervik is gestart in 1948. Centraal op het landgoed staat vandaag de dag een klassiek Zweedse “parstuga” uit de 18e eeuw.  In de omgeving bevindt ook een openlucht theater en een dansloge. In de zomer is het Brunns restaurant in gebruik bij feesten. Elk jaar wordt begin augustus het Lagerlöf-feest gehouden met theater gebaseerd op de boeken van Selma Lagerlöf. Hier is ook het Östra Emtervik Sparbank museum.

Paard-en-wagen Museum

Het museum toont rijtuigen, karren, manden, sleeën en landbouwmachines uit de 18e eeuw. In het museum zijn er huifhallen, stallen, kamers met paarden tuigen en andere bezienswaardigheden. 

Het museum wordt gerund door de vereniging “Trillan och kyrkvägar”. In de zomer organiseert deze vereniging ook wandelingen langs de oude kerkwegen onder het vertellen van historische verhalen en folklore.

De Ruststeen

Ten zuiden van Mårbacka is een steen die lijkt op een klein bankje, de zogenaamde ruststeen. Op deze plek is er lange tijd sprake geweest dat er een geest van een middeleeuwse priester spookt, die hier mensen tot het einde van de 16e eeuw op mysterieuze wijze aanviel.